Orgelfonds

3MegaCamDeze keer, heel in het kort, iets over de oorspronkelijke bouwer van ons orgel.  Dat was de Groninger Jan Doornbos. Hij bouwde soms een orgel, maar hij hield zich in hoofdzaak bezig met restauratie en reparatieopdrachten,  voornamelijk in de provincie Groningen. Jan Doornbos werd geboren in 1847 en overleed in 1925. Ons orgel bouwde hij in ± 1890 voor de gereformeerde kerk van Uithuizermeeden.  Toen Jan Doornbos in 1925 was overleden, verscheen in de pers een in memoriam. Enkele citaten daaruit wil ik u niet onthouden, omdat ze zo tekenend zijn voor de orgelmaker Jan Doornbos.

……… Het was de stil-eenvoudige boerenknecht, die, hevig aangetrokken door de luister van het orgel opeens zijn taak klaar uitgetekend vóór zich zag; die dan al zijn vrije uren ervoor gaf om toch de wetten van zijn bouw en klank te weten en die tenslotte, overal waar hij geroepen werd, met de bezieling van een Geroepene kwam en schoon volbracht, hetgeen van hem gevraagd was ……Vooral oude verslonsde orgels hadden zijn innige genegenheid. Al zijn tijd en talenten benutte hij om in eere te herstellen, wat door eeuwen en mensen geschonden was; om opnieuw te bezielen, hetgeen ontzield was. Zelfs in de uren van de nacht, in de droomen van de slaap, was het zijn geest die hem dan ingaf de oplossing voor haast niet op te lossen problemen, waar hij zoo vaak des daags te staan kwam. En dan… dan vierde zijn ziel hoogtij!! …..Waarlijk, met Jan Doornbos is een zeer verdienstelijke orgelbouwer heengegaan …… Zijn zoon Klaas volgde hem op.

Jan Doornbos, een begenadigd en gedreven orgelbouwer dus. Het werk van zijn handen ziet u bij ons in de kerk. Intussen is de klank natuurlijk door restauratie en uitbreiding wel veranderd. Maar de basis is nog steeds van… Jan Doornbos.

Namens de orgelcommissie: Fedde de Vries.

Het bestuur van het orgelfonds bestaat uit:
Voorzitter                Freerk Hoekstra
Secretaris                 Fedde de Vries
Penningmeester     Klasien Hofman
Lid                             Linie Visser

IBAN nummer:    NL13 RABO 3433 1871 69
t.n.v. Orgelcommissie Gereformeerde Kerk Driezum/Wâlterswâld
Mevr. K. Hofman
Master Hofstrastjitte 18, 9114 RG  DRIEZUM

 

De wonderlijke werking van het orgel.
Misschien hebt u er nog nooit zo bij stil gestaan, maar beseft u wel dat de werking van een pijporgel ingenieus te noemen is? Het is namelijk een nauwe samenwerking tussen mechaniek, wind, (lucht) en toon. Op het moment dat je een toets indrukt hoor je ook al de toon die uit de orgelpijp klinkt. Een uniek samenspel van mechaniek, abstracten, slepen, windkanalen en lucht uit de blaasbalg maakt dat er een toon klinkt. Een orgel bouwen is een ambacht. Veel handwerk ligt er aan ten grondslag. Vooral het laten “spreken” van de pijpen, zodat die de toon vormen, die de bouwer wenselijk acht, is een kunst op zich. Dat ambacht, het bouwen van een compleet orgel is al vele eeuwen oud. Van hele grote orgels tot hele kleine (portatiefjes). Uiteindelijk vormt de klank het karakter van een orgel: daar gaat het eigenlijk om. Ook dat is een verdienste van de bouwer; hij boetseert de uiteindelijke toon, die alle pijpen in het orgel doen samensmelten tot klank. Die klank komt ook mee tot stand door het combineren van verschillende registers, elk met een eigen klankkleur. Voorbeelden daarvan zijn prestant, schalmei, gamba en holpijp om maar enkele te noemen. Door die te combineren wordt een orgel een compleet orkest. Is het nu voor altijd klaar, ook voor de toekomst? Niet helemaal; vocht, warmte en kou oefenen een nadelige invloed uit op vooral het pijpwerk. De homogene klank wordt in de loop van de tijd verstoord. Daarom komt periodiek de orgelbouwer langs en kruipt letterlijk in het orgel en controleert de klank van elke pijp afzonderlijk. Hij stemt het orgel zoals dat heet. En daarom: Hulde aan de orgelbouwer; en dat zijn bouwwerk nog tot in lengte van jaren mag blijven klinken is onze wens. Ook in onze kerk!